Case Study: Phát Hiện Điếc Nghề Nghiệp trong Đợt Giám Sát Thính Lực — Quy Trình Xử Lý và Bài Học

Mở đầu

Điếc nghề nghiệp (noise-induced hearing loss — NIHL) là bệnh không hồi phục — một khi tế bào lông tai trong bị tổn thương, thính lực không thể phục hồi bằng điều trị. Đây là lý do giám sát thính lực định kỳ không phải là thủ tục hình thức mà là công cụ duy nhất để phát hiện và ngừng tiến triển. Case study này mô phỏng tình huống điển hình: phát hiện điếc nghề nghiệp trong đợt giám sát thính lực tại khoa CSSD (khử khuẩn tiệt khuẩn trung tâm) của một bệnh viện hạng II.

Bối cảnh tình huống

Đơn vị: Bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh quy mô 450 giường, có khoa CSSD độc lập.

Bối cảnh phát sinh: Trong đợt KSKĐK định kỳ 6 tháng của bệnh viện, lần đầu tiên đơn vị thực hiện khoa CSSD tích hợp audiometry (đo thính lực đơn âm — Pure Tone Audiometry) vào gói khám — theo khuyến nghị từ buổi tập huấn ATVSLĐ mà trưởng khoa CSSD vừa tham dự 2 tháng trước.

Đối tượng: 12 kỹ thuật viên CSSD, tuổi từ 28–52, thâm niên từ 3–18 năm.

Diễn biến & Phân tích

Giai đoạn 1: Phát hiện bất thường trong đợt audiometry

Diễn biến:

Kết quả audiometry của đợt KSKĐK đầu tiên có tích hợp đo thính lực cho thấy 4/12 kỹ thuật viên có audiogram bất thường, trong đó đáng chú ý nhất là trường hợp kỹ thuật viên N.T.H (nữ, 47 tuổi, 15 năm thâm niên CSSD):

• Audiogram: giảm nghe tiếp âm hai tai, khuyết rõ tại 4000–6000 Hz — điển hình, đối xứng
• Ngưỡng nghe 4000 Hz: tai phải 55 dB HL, tai trái 50 dB HL
• Không có tiền sử viêm tai giữa, chấn thương sọ não, hoặc điều trị bằng thuốc độc cho tai
• Bản thân kỹ thuật viên cho biết "nghe kém hơn nhưng tưởng do tuổi tác, chưa đi khám"

Ba trường hợp còn lại có khuyết nhẹ hơn tại 4000 Hz (25–35 dB HL), không đối xứng hoàn toàn.

Đánh giá theo Phụ lục XVIII, TT 60/2025:

Audiogram của kỹ thuật viên N.T.H phù hợp thể điển hình của điếc nghề nghiệp mạn tính theo Mục 5.2 Phụ lục XVIII:

• ✅ Giảm nghe tiếp âm, đối xứng hai tai
• ✅ Khuyết tần số 4000–6000 Hz (thể loa đạo đáy)
• ✅ Không có nguyên nhân khác giải thích

Tuy nhiên, tại thời điểm này chưa có kết quả QTMT tiếng ồn tại CSSD — thiếu tài liệu bắt buộc để tiến hành khám phát hiện BNN.

Điều gì đã làm đúng:

• Tích hợp audiometry vào KSKĐK cho nhóm nguy cơ — phát hiện bất thường sớm
• Bác sĩ khám nhận diện đúng đặc điểm audiogram điển hình và không bỏ qua

Điều cần cải thiện:

• Không có audiogram baseline từ khi bắt đầu làm việc → không đánh giá được tiến triển
• Chưa có QTMT tiếng ồn định kỳ tại CSSD

Giai đoạn 2: Đo QTMT tiếng ồn tại CSSD

Diễn biến:

Ngay sau khi phát hiện bất thường audiometry, phòng TCCB phối hợp với đơn vị đo QTMT được cấp phép để đo nồng độ tiếng ồn tại CSSD. Kết quả:

• Khu vực máy rửa sóng siêu âm: 92 dBA TWA
• Khu vực máy sấy khô: 88 dBA TWA
• Khu vực đóng gói: 78 dBA TWA
• Trung bình tiếp xúc kỹ thuật viên ca sáng (8 giờ): 89 dBA TWA

Kết quả: vượt QCVN 24:2016/BYT (giới hạn 85 dBA). Tại 89 dBA, tiêu chí đặc biệt áp dụng — thấp hơn 93 dBA nên không áp dụng rút ngắn thời gian tiếp xúc xuống 6 tháng.

Đánh giá tiêu chí BNN (Phụ lục XVIII, Mục 4, TT 60/2025):

Kỹ thuật viên N.T.H đủ điều kiện để tiến hành khám phát hiện BNN điếc nghề nghiệp.

Điều gì đã làm đúng:

• Phản ứng nhanh, tổ chức QTMT ngay sau phát hiện bất thường audiometry
• QTMT được thực hiện đúng phương pháp, có báo cáo chính thức

Giai đoạn 3: Khám phát hiện BNN và xác nhận chẩn đoán

Diễn biến:

Phòng TCCB lập hồ sơ khám phát hiện BNN cho 4 kỹ thuật viên có audiogram bất thường, bao gồm:

• Sổ KSKĐK Mẫu số 03 còn hiệu lực (đợt vừa khám)
• Báo cáo kết quả QTMT tiếng ồn còn hiệu lực
• Danh sách tiếp xúc nghề nghiệp của từng kỹ thuật viên

Hồ sơ được gửi đến cơ sở KCB có phạm vi hoạt động về KCB nghề nghiệp tỉnh theo TT 56/2025, Điều 8.

Kết quả khám phát hiện BNN:

• Kỹ thuật viên N.T.H: chẩn đoán xác định điếc nghề nghiệp mạn tính — tính thiếu hụt sức nghe (THSN) theo bảng Fowler-Sabine, đối chiếu Bảng Felmann-Lessing cải tiến → nghe kém nhẹ mức II (THSN 26–35%) tai phải, nghe kém nhẹ mức I (THSN 15–25%) tai trái → tỷ lệ tổn thương 11% (theo Phụ lục XVIII, TT 60/2025)
• 2 kỹ thuật viên khác: tổn thương nhẹ hơn → chưa đủ tiêu chí chẩn đoán BNN, tiếp tục theo dõi 6 tháng
• 1 kỹ thuật viên: audiogram không điển hình + tiền sử viêm tai giữa một bên → chẩn đoán nghe kém hỗn hợp, cần theo dõi thêm

Đánh giá theo TT 60/2025 Phụ lục XVIII:

Trường hợp kỹ thuật viên N.T.H đáp ứng đầy đủ:

• Lâm sàng và audiogram điển hình (Mục 5.2)
• Tiêu chí tiếp xúc đủ (Mục 4)
• Chẩn đoán phân biệt đã loại trừ (Mục 7): không có tuổi >50 gây presbycusis nghiêm trọng ở tần số này; không có tiền sử thuốc độc tai; không có viêm tai giữa

Giai đoạn 4: Xử lý sau chẩn đoán BNN

Diễn biến:

Cơ sở KCB lập Giấy khám bệnh nghề nghiệp (Phụ lục VI, TT 56/2025) và Báo cáo trường hợp mắc BNN (Phụ lục VII), gửi về bệnh viện (NSDLĐ) trong vòng 20 ngày sau đợt khám.

Bệnh viện thực hiện:

a) Bố trí lại công việc:
Kỹ thuật viên N.T.H được chuyển sang khu vực đóng gói (78 dBA) — thấp hơn giới hạn QCVN 24 — thay vì làm việc tại khu máy rửa và máy sấy. Quyết định bằng văn bản, lưu trong hồ sơ nhân sự.

b) Giải quyết chế độ BHXH:
Hồ sơ giám định khả năng lao động do BNN được lập và gửi Hội đồng Giám định y khoa theo TT 01/2023/TT-BYT. Kỹ thuật viên N.T.H được hưởng trợ cấp BNN từ BHXH theo mức tỷ lệ tổn thương 11%.

c) Trang bị PPE:
Tất cả kỹ thuật viên CSSD làm việc tại khu vực tiếng ồn >85 dBA được cấp nút tai chống ồn có hệ số giảm tiếng ồn (NRR) phù hợp. Đào tạo cách sử dụng đúng cách.

d) Kiểm soát kỹ thuật (dài hạn):
Bệnh viện lên kế hoạch đầu tư bọc cách âm cho máy rửa sóng siêu âm trong kế hoạch năm sau — giải pháp kiểm soát tại nguồn, hiệu quả hơn PPE.

Điều gì đã làm đúng?

• Tích hợp audiometry vào KSKĐK cho nhóm nguy cơ — đây là bước phát hiện ban đầu quyết định
• Phản ứng hệ thống: không dừng lại ở audiometry bất thường mà ngay lập tức tổ chức QTMT để hoàn chỉnh hồ sơ
• Lập hồ sơ đầy đủ: sổ KSKĐK + QTMT + khám phát hiện BNN theo đúng chuỗi TT 56/2025
• Giải quyết song song: bố trí lại công việc + giải quyết chế độ BHXH + kiểm soát kỹ thuật tại nguồn

Điều cần cải thiện

• Không có audiogram baseline: nếu có baseline từ khi tuyển dụng, có thể phát hiện suy giảm thính lực sớm hơn nhiều năm. Kỹ thuật viên N.T.H có thể đã mất khoảng 30% thính lực trước khi được phát hiện
• QTMT tiếng ồn chưa định kỳ: CSSD chưa từng đo QTMT tiếng ồn trước đó — vi phạm quy định QTMT định kỳ theo NĐ 44/2016
• PPE không được cấp từ đầu: kỹ thuật viên làm việc trong môi trường >85 dBA nhiều năm không có nút tai
• Chương trình giám sát audiometry bắt đầu quá muộn: lý tưởng nhất là bắt đầu từ khi nhân viên vào làm, không phải sau 15 năm

Bài học và Khuyến nghị

Kết luận

Case study này minh họa hai điểm cốt lõi trong quản lý điếc nghề nghiệp tại CSYT. Thứ nhất, audiometry định kỳ là công cụ duy nhất để phát hiện NIHL trước khi triệu chứng rõ ràng — và trong trường hợp này, 15 năm đã trôi qua mà không có dữ liệu. Thứ hai, khi phát hiện bất thường, chuỗi hành động (QTMT → hồ sơ BNN → bố trí lại → kiểm soát kỹ thuật) phải được thực hiện liên tục — không dừng ở bất kỳ bước nào.

Lưu ý: Tình huống trong bài được tổng hợp và mô phỏng từ thực tế để phục vụ mục đích học thuật. Mọi thông tin nhận dạng đã được thay đổi hoặc ẩn danh.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm

Bài viết trình bày case study mô phỏng về điếc nghề nghiệp và quy trình xử lý BNN tại CSYT, dựa trên TT 60/2025/TT-BYT (Phụ lục XVIII), TT 56/2025 và QCVN 24:2016/BYT. Tình huống không phản ánh bất kỳ đơn vị cụ thể nào. Y Tế Cơ Quan không chịu trách nhiệm pháp lý đối với các quyết định quản lý được đưa ra dựa trên nội dung bài viết này.