Case Study: Thực hiện Risk Assessment toàn diện tại bệnh viện đa khoa hạng III — Từ lập kế hoạch đến hành động

Bối cảnh tình huống

Bệnh viện mô phỏng: Bệnh viện Đa khoa hạng III huyện, quy mô 120 giường, khoảng 180 nhân viên. Các khoa: Nội, Ngoại, Sản, Nhi, Hồi sức, Cấp cứu, Phòng mổ, Xét nghiệm, X-quang, Dược và CSSD. Không có chuyên khoa đặc biệt. Chưa có Risk Assessment có hệ thống.

Trigger: Thanh tra lao động phát hiện bệnh viện không có Risk Assessment theo yêu cầu của NĐ 39/2016. Giám đốc giao cho cán bộ phụ trách ATVSLĐ (kiêm nhiệm, thực tế khoảng 20% thời gian) thực hiện trong 4 tháng.

Thách thức ban đầu: Cán bộ ATVSLĐ chưa có kinh nghiệm thực hiện Risk Assessment có hệ thống; không có ngân sách lớn; nhân viên các khoa bận với công việc lâm sàng.

Tháng 1: Lập kế hoạch và chuẩn bị

Lựa chọn phương pháp:

Sau khi tham khảo tài liệu và trao đổi với cán bộ OH&S từ bệnh viện lớn hơn, quyết định dùng Semi-quantitative Risk Assessment (Risk Matrix 5×5) cho phần lớn mối nguy, kết hợp với kết quả quan trắc môi trường định lượng sẵn có (từ đợt quan trắc 6 tháng trước).

Lý do lựa chọn: phù hợp với năng lực hiện tại, đủ để lập Risk Register có giá trị, và có thể mở rộng sau này khi hệ thống trưởng thành hơn.

Xây dựng công cụ đánh giá:

Thiết kế bộ công cụ gồm 3 loại checklist:

• Checklist tổng quát (áp dụng mọi khu vực): 25 mục bao gồm an toàn điện, cháy nổ, sàn và lối đi, PPE cơ bản
• Checklist bổ sung theo nhóm nguy cơ: sinh học (15 mục), hóa chất (12 mục), công thái học (10 mục)
• Biểu mẫu Risk Register: 8 cột (mã mối nguy, mô tả, khu vực, Likelihood, Severity, Risk Score, biện pháp kiểm soát, hành động cần làm)

Lập thứ tự ưu tiên đánh giá:

Không thể đánh giá tất cả cùng lúc. Ưu tiên dựa trên: (1) hồ sơ sự cố — 3 ca kim tiêm đâm trong năm trước, 1 ca rách tay do vỡ ống xét nghiệm; (2) kết quả quan trắc môi trường — tiếng ồn phòng mổ cao, hơi hóa chất CSSD chưa đo; (3) trực quan — CSSD và Phòng mổ nhìn thấy nhiều rủi ro ngay khi quan sát sơ bộ.

Thứ tự: Xét nghiệm (1), CSSD (2), Phòng mổ (3), X-quang (4), Cấp cứu (5), các khoa còn lại (6–10).

Tháng 2: Đánh giá 5 khu vực đầu tiên

Khoa Xét nghiệm:

Quy trình: Quan sát 2 giờ buổi sáng (giờ bận nhất) → phỏng vấn nhóm nhỏ 4 kỹ thuật viên → đối chiếu checklist.

Mối nguy chính phát hiện:

• M01: Hộp thu gom kim tiêm đặt cách điểm lấy máu 2 mét — nhân viên hay cầm kim đi bộ tới hộp (Likelihood 4, Severity 4 → Risk Score 16, Cao)
• M02: Không có BSC; thao tác với mẫu lao được thực hiện tại bàn mở (Likelihood 3, Severity 4 → Score 12, Cao)
• M03: Không có SDS cho 4 loại hóa chất đang dùng (Likelihood 3, Severity 3 → Score 9, Trung bình-Cao)
• M04: Tủ bảo quản mẫu dương tính HBV/HCV không có khóa — mẫu tiếp cận được bởi người không phải nhân viên XN (Likelihood 2, Severity 3 → Score 6, Trung bình)

Hành động ngay (trong tuần):

• Di chuyển hộp thu gom kim đến ngay cạnh ghế lấy máu
• Dán biển cấm ra vào tủ mẫu; đặt khóa trong tuần

Hành động trong tháng:

• Liên hệ nhà cung cấp lấy SDS cho 4 hóa chất
• Đề xuất với BGĐ mua BSC hoặc đánh giá lại quy trình xét nghiệm TB

CSSD:

Mối nguy chính:

• M05: Hơi peracetic acid — không có hệ thống thông gió cục bộ, nhân viên báo đau đầu sau ca dài (Likelihood 4, Severity 3 → Score 12, Cao)
• M06: Bỏng hơi nóng khi mở máy hấp — chưa có quy trình chờ đủ thời gian (Likelihood 3, Severity 3 → Score 9, Trung bình)
• M07: Tư thế cúi lặp lại khi xếp dụng cụ vào khay thấp (Likelihood 5, Severity 2 → Score 10, Trung bình)
• M08: Găng tay đang dùng là găng nitrile thông thường — không phù hợp cho peracetic acid (Likelihood 3, Severity 3 → Score 9, Trung bình)

Hành động ngay:

• Thay găng tay đúng loại (găng butyl hoặc PVC dày) ngay tuần này
• Ban hành quy định tạm thời: mở cửa sổ tối đa khi làm việc với peracetic acid

Hành động trong 1–3 tháng:

• Đề xuất lắp quạt hút cục bộ tại điểm pha hóa chất
• Xây dựng SWP cho quy trình mở máy hấp

Phòng mổ, X-quang, Cấp cứu:

[Tóm tắt: Phòng mổ — mối nguy chính là trơn ngã (sàn mổ ướt sau rửa) và không có face shield cho một số thủ thuật. X-quang — tạp dề chì có nhưng không có lịch kiểm tra tình trạng định kỳ. Cấp cứu — hộp thu gom đặt xa điểm chăm sóc, không có biển hướng dẫn xử lý sự cố phơi nhiễm tại chỗ.]

Tháng 3: Mở rộng và Risk Register tổng hợp

Đánh giá 5 khoa còn lại:

Áp dụng quy trình tương tự nhưng nhanh hơn vì đã có kinh nghiệm. Mỗi khoa mất 3–4 giờ thay vì 6–8 giờ như ban đầu.

Phân tích Chemical Inventory:

Lập danh sách hóa chất lần đầu — phát hiện bệnh viện đang dùng 23 loại hóa chất, trong đó 8 loại chưa có SDS. Yêu cầu tất cả nhà cung cấp gửi SDS trong vòng 2 tuần — nhận được 6/8.

Tổng hợp Risk Register:

Sau tháng 3, Risk Register có 47 mối nguy được phân loại:

8 mối nguy ở mức Cao là ưu tiên hành động. Trong đó 3 mối nguy đã được xử lý trong tháng 2 (hạ xuống mức Trung bình sau biện pháp kiểm soát).

Tháng 4: Hành động và trình lãnh đạo

Hoàn thành Risk Register và báo cáo tổng kết:

Cán bộ ATVSLĐ tổng hợp báo cáo gồm:

• Tóm tắt điều hành (2 trang): điểm mạnh, 5 mối nguy ưu tiên cao nhất, 3 đề xuất cần quyết định của BGĐ
• Risk Register đầy đủ (47 mối nguy)
• Kế hoạch hành động 6 tháng tiếp theo

3 đề xuất cần BGĐ quyết định:

1. Cấp kinh phí mua BSC hoặc thay đổi quy trình XN TB (ước tính 50–80 triệu đồng)
2. Cấp kinh phí lắp hệ thống thông gió cục bộ CSSD (ước tính 15–25 triệu đồng)
3. Phê duyệt chính sách: mọi nhân viên XN và phòng mổ phải đeo face shield khi thực hiện thủ thuật có nguy cơ bắn tóe — kèm ngân sách mua thêm face shield

Kết quả buổi trình BGĐ:

BGĐ phê duyệt đề xuất 2 (thông gió CSSD) và 3 (face shield). Đề xuất 1 (BSC) chưa phê duyệt vì chi phí lớn — giao cán bộ OH&S tìm phương án thay thế (đặt thêm buổi xét nghiệm TB tại cơ sở có BSC, không tự làm tại bệnh viện).

Bài học từ case study

Điều làm đúng:

Bắt đầu từ khu vực nguy cơ cao nhất, không cố gắng làm tất cả cùng lúc. Thực hiện ngay các biện pháp kiểm soát đơn giản không cần ngân sách (di chuyển hộp kim, dán biển cảnh báo) ngay trong khi đang đánh giá — tạo hiệu ứng tích cực và cho nhân viên thấy RA dẫn đến thay đổi thực sự.

Điều cần làm khác:

Bắt đầu thu thập Chemical Inventory sớm hơn, từ tháng 1 thay vì tháng 3 — đây là nhiệm vụ phụ thuộc vào nhiều bộ phận và cần thời gian dài hơn dự kiến.

Thực tế quan trọng:

Sau 4 tháng, Risk Assessment lần đầu hoàn thành — nhưng đây chỉ là điểm bắt đầu. Risk Register cần được cập nhật, hành động cần được theo dõi đến hoàn thành, và mỗi thay đổi trong bệnh viện cần trigger MOC. Hệ thống RA không phải là dự án mà là quá trình vận hành liên tục.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tình huống trong bài được tổng hợp và mô phỏng từ thực tế để phục vụ mục đích hướng dẫn. Mọi thông tin nhận dạng đã được thay đổi hoặc ẩn danh. Lộ trình và kết quả thực tế có thể khác tùy theo quy mô, nguồn lực và bối cảnh cụ thể của từng cơ sở y tế.