Mở đầu
Ngày 15/5/2026, NĐ 90/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế NĐ 117/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Đây là văn bản quan trọng cần phân biệt rõ với NĐ 12/2022 — hai nghị định này điều chỉnh hai phạm vi hoàn toàn khác nhau và cùng áp dụng đồng thời với CSYT.
Phân biệt NĐ 12/2022 và NĐ 90/2026 — Điểm cốt lõi cần nắm
| NĐ 12/2022/NĐ-CP | NĐ 90/2026/NĐ-CP | |
|---|---|---|
| Lĩnh vực | Lao động, BHXH, NLĐ đi làm việc ở nước ngoài | Y tế dự phòng, KCB, dược, BHYT, thiết bị y tế, dân số |
| Đối tượng chính | CSYT với tư cách người sử dụng lao động | CSYT với tư cách cơ sở cung cấp dịch vụ y tế |
| Vi phạm điển hình | Không tổ chức khám SK, không bố trí YTCS, không huấn luyện ATVSLĐ | Không tổng hợp kết quả khám BNN, vi phạm kiểm soát nhiễm khuẩn, vi phạm điều kiện KCB |
| Cơ quan xử phạt chính | Thanh tra lao động (Bộ Nội vụ từ 1/7/2025) | Thanh tra y tế |
| Thay thế | Vẫn hiệu lực | Thay NĐ 117/2020 |
Kết luận thực tế: Một CSYT vi phạm cả quy định lao động lẫn quy định KCB có thể bị hai cơ quan thanh tra xử phạt độc lập với hai nghị định khác nhau. Hai khoản phạt không triệt tiêu nhau.
Phạm vi điều chỉnh của NĐ 90/2026 liên quan đến OH&S
NĐ 90/2026 tuy không phải văn bản ATVSLĐ, nhưng điều chỉnh nhiều hành vi vi phạm có liên hệ trực tiếp đến OH&S nhân viên y tế:
Điều 17 — Vi phạm về vệ sinh lao động, BNN và TNLĐ
Đây là điều khoản "giao thoa" quan trọng nhất — xử phạt CSYT với tư cách cơ sở KCB (không phải NSDLĐ) khi vi phạm nghĩa vụ liên quan đến BNN.
Khoản 1 — Phạt 3–5 triệu đồng đối với cơ sở KCB thực hiện một trong các hành vi:
- Không tổng hợp kết quả đợt khám phát hiện BNN hoặc khám định kỳ người mắc BNN sau khi kết thúc mỗi đợt
- Không lập hồ sơ BNN cho NLĐ được chẩn đoán mắc BNN
- Không báo cáo trường hợp mắc BNN hoặc báo cáo tình hình khám BNN định kỳ hàng năm đến cơ quan có thẩm quyền
- Không báo cáo trường hợp TNLĐ được khám và điều trị định kỳ hàng năm
Khoản 3 — Phạt nặng hơn đối với vi phạm về hoạt động KCB nghề nghiệp:
- 10–20 triệu đồng: cung cấp kết quả khám BNN không đúng sự thật
- 20–30 triệu đồng: cung cấp kết quả khám BNN mà không thực hiện khám
Hình thức phạt bổ sung: Tước quyền sử dụng giấy phép/chứng chỉ hành nghề từ 1–3 tháng đối với vi phạm nặng tại Khoản 3.
Điều 46 — Vi phạm về khám sức khỏe
Điều 46 xử phạt cơ sở thực hiện dịch vụ khám SK (bao gồm CSYT tổ chức khám cho chính nhân viên của mình hoặc cho doanh nghiệp khác):
- 3–5 triệu: Cung cấp giấy khám SK khi không thực hiện đầy đủ nội dung / Phân loại SK không đúng tình trạng thực tế
- 5–10 triệu: Không bảo đảm điều kiện của cơ sở khám SK
- 10–20 triệu: Khám SK khi chưa công bố thực hiện dịch vụ khám SK
Hình thức phạt bổ sung:
- Đình chỉ hoạt động khám SK từ 1–3 tháng (vi phạm điều kiện)
- Tước giấy phép hoạt động KCB từ 1–3 tháng (hoạt động chưa công bố)
Lưu ý thực tế: CSYT khi tổ chức KSKĐK cho nhân viên của mình không cần công bố riêng dịch vụ khám SK — vì đây là hoạt động nội bộ. Nhưng nếu CSYT cung cấp dịch vụ KSKĐK cho doanh nghiệp khác, phải đáp ứng đầy đủ điều kiện và thủ tục công bố theo Điều 46.
Điều 47 — Vi phạm về kiểm soát nhiễm khuẩn
Vi phạm kiểm soát nhiễm khuẩn (KSNK) có liên quan trực tiếp đến OH&S nhân viên y tế:
- 500.000 – 1 triệu: Không tư vấn KSNK cho người bệnh / Không tuân thủ quy định KSNK
- 5–10 triệu: Không thực hiện đầy đủ biện pháp KSNK tại CSYT / Không đảm bảo cơ sở vật chất, PPE phòng hộ cho người làm việc
Hình thức phạt bổ sung: Tước giấy phép/chứng chỉ hành nghề 1–3 tháng đối với vi phạm Khoản 1b; Đình chỉ hoạt động 1–3 tháng đối với vi phạm Khoản 2.
Mức phạt tối đa theo từng lĩnh vực (Điều 4 NĐ 90/2026)
| Lĩnh vực | Mức phạt tối đa cá nhân | Mức phạt tối đa tổ chức |
|---|---|---|
| Y tế dự phòng và phòng chống HIV/AIDS | 50 triệu | 100 triệu |
| Khám bệnh, chữa bệnh, dược, thiết bị y tế | 100 triệu | 200 triệu |
| Bảo hiểm y tế | 75 triệu | 150 triệu |
| Dân số | 30 triệu | 60 triệu |
Những thay đổi đáng chú ý so với NĐ 117/2020 cũ
Tăng mức phạt tối đa: Lĩnh vực KCB tăng từ 40 triệu/cá nhân (NĐ 117/2020) lên 100 triệu/cá nhân (NĐ 90/2026) — tăng gấp 2,5 lần.
Bổ sung vi phạm mới: NĐ 90/2026 bổ sung thêm một số hành vi vi phạm liên quan đến khám bệnh từ xa, thiết bị y tế thông minh và các dịch vụ y tế mới phát sinh sau Luật KCB 2023.
Phạm vi không thay đổi: NĐ 90/2026 vẫn không điều chỉnh vi phạm về tổ chức khám SK định kỳ bắt buộc cho NLĐ (Điều 21 Luật ATVSLĐ) — vi phạm đó vẫn thuộc NĐ 12/2022. NĐ 90/2026 chỉ xử phạt khi cơ sở KCB thực hiện dịch vụ khám BNN không đúng quy định hoặc không báo cáo kết quả khám BNN.
Checklist điều chỉnh sau khi NĐ 90/2026 có hiệu lực (15/5/2026)
| Hành động | Căn cứ |
|---|---|
| Rà soát quy trình tổng hợp và báo cáo kết quả khám BNN sau mỗi đợt | Điều 17 K1a |
| Kiểm tra hệ thống lập hồ sơ BNN cho từng ca được chẩn đoán | Điều 17 K1b |
| Đảm bảo gửi báo cáo khám BNN định kỳ hàng năm đến cơ quan có thẩm quyền | Điều 17 K1c |
| Kiểm tra điều kiện cơ sở nếu CSYT có cung cấp dịch vụ khám SK cho doanh nghiệp ngoài | Điều 46 |
| Rà soát biện pháp và trang bị KSNK cho nhân viên | Điều 47 |
Kết luận
NĐ 90/2026 và NĐ 12/2022 tạo thành hai lớp chế tài pháp lý bổ sung nhau với CSYT. NĐ 12/2022 xử lý vi phạm từ góc độ quan hệ lao động; NĐ 90/2026 xử lý vi phạm từ góc độ hoạt động cung cấp dịch vụ y tế. Điều 17 NĐ 90/2026 là điểm giao thoa quan trọng nhất với OH&S — xử phạt CSYT khi không thực hiện đúng nghĩa vụ về hồ sơ và báo cáo BNN với tư cách đơn vị cung cấp dịch vụ khám BNN.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Phân tích dựa trên NĐ 90/2026/NĐ-CP (hiệu lực 15/5/2026) tại thời điểm tháng 5/2026. Mức phạt đối với tổ chức bằng 2 lần mức phạt cá nhân. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chính thức.
- Đăng nhập để gửi ý kiến
NĐ 12/2022: Mức Xử phạt Vi phạm Hành chính Lĩnh vực Lao động — Những Lỗi CSYT Hay Gặp Nhất
# Vi phạm TT 56/2025 về Khám Sức khỏe Trước khi Bố trí Làm việc: Chế tài, Rủi ro Pháp lý và Lộ trình Khắc phục
Trách nhiệm Pháp lý của Cơ sở Y tế khi Tổ chức và Tiếp nhận Khám Phát hiện Bệnh Nghề nghiệp theo TT 56/2025
Những Vi phạm ATVSLĐ Phổ biến nhất tại Cơ sở Y tế và Mức Xử phạt theo NĐ 12/2022
